Zaburzenia mowy

DZIECKO Z NIEPŁYNNOŚCIĄ MOWY W WIEKU PRZEDSZKOLNYM”

 

Małe dziecko musi nauczyć się bardzo wielu rzeczy. Musi opanować umiejętność chodzenia, jedzenia i mówienia. Wszystkie podstawowe umiejętności wymagają wieku skoordynowanych ruchów z udziałem mózgu i całego organizmu.

Również rozwój mowy wymaga, tak jak i pozostałe umiejętności – czasu. Mowa nie rozwija się z dnia na dzień, lecz wiąże się z bardzo skomplikowanym procesem. Wymaga od dziecka skoordynowania:

  • znajomości odpowiednich dźwięków;
  • odpowiedniego ułożenia artykulatorów;
  • ułożenia dźwięków w słowa;
  • kontroli oddechu.

Krytyczny okres rozwoju mowy dziecka przypada przeważnie na 2-3 roku życia, kiedy to dziecko przechodzi od etapu wypowiedzi jednowyrazowych do prostych zdań. W tym okresie, kiedy rozwój językowy jest wyjątkowo gwałtowny, większość dzieci jeszcze przed ukończeniem 5 roku życia, przechodzi przez okres rozwojowej niepłynności mowy.

Demonstrują one wówczas powtórzenia dźwięków, sylab, słów, przede wszystkim na początkach zdań, bez oznak nadmiernego napięcia emocjonalnego i mięśniowego. Często dzieci używają wypełniaczy, czyli: yyy, eee, i czasem zmieniają temat w środku wypowiedzi korygując lub nie kończąc zdania.

 

Co zatem warunkuje jąkanie się dzieci?

Składa się na to wiele czynników takich, jak:

  • obciążenia genetyczne,
  • dysfunkcję CUN;
  • choroby dziecka;
  • pobyt w szpitalu;
  • negatywny wpływ środowiska rodzinnego;
  • traumatyczne doświadczenia;

 

Gdy dziecko doświadcza akceptacji ze strony dorosłych, rozwija zaufanie do siebie samego i rośnie jego chęć kontaktu werbalnego z innymi. Kiedy spotyka się z brakiem akceptacji lub odbiera ze strony rodziców sygnały świadczące o ich niepokoju, traci zaufanie do własnej mowy i z czasem uświadamia sobie swoje trudności. Dziecko zaczyna martwić się swoim sposobem mówienia i stara się przeciwdziałać krępującym sytuacjom. Walcząc z jąkaniem, zaczyna unikać mówienia i zamyka się w sobie. W konsekwencji pojawia się frustracja i lęk przed reakcją otoczenia

 

Bardzo często rodzicom dziecka, które się jąka, towarzyszy niewłaściwa postawa. Mają poczucie winy, postrzegając pewne wydarzenia z życia rodzinnego jako przyczynę jąkania się dziecka.

Właściwa postawa rodziców powinna opierać się na akceptacji dziecka takim, jakie ono jest. Rodzic powinni zapewnić dziecku poczucie bezpieczeństwa, by czuło się dobrze bez względu na to, czy się jąka, czy nie.

Jąkanie to tylko „inny” sposób wypowiadania się. Nie przekreśla ono potencjału i możliwości, które tkwią w jąkają, są równie inteligentne, twórcze w działaniu i zdolne do wielkich osiągnięć.

 

PRAKTYCZNE RADY DLA RODZICÓW DZIECI JĄKAJĄCYCH SIĘ,

 

  1. Słuchaj uważnie tego, co dziecko ma do powiedzenia – nie koncentruj się na tym jak mówi.
  2. Zredukuj swój niepokój, bądź cierpliwy.
  3. Nie mów dziecku: Nie jąkaj się!
  4. Nie mów za dziecko i nie odpowiadaj za nie.
  5. Nie nakazuj dziecku, aby powtórzyło lub mówiło wolniej.
  6. Zredukuj liczbę przerwań i krytycznych uwag wobec mowy dziecka, częściej stosuj zachęty i pochwały.
  7. Zwróć uwagę na własną mowę – czy nie używasz zbyt trudnych i niezrozumiałych słów.
  8. Rozmawiaj z dzieckiem o jego potrzebach i problemach (nawet o jąkaniu jeśli jest tego świadome).
  9. Wyjaśnij potrzeby dziecka innym członkom rodziny.
  10. Reaguj tak samo, gdy dziecko się jąka i gdy mówi płynnie.
  11. Jeśli walczy z wypowiedzeniem danego słowa, odwróć jego uwagę od trudności w mówieniu.
  12. Izoluj dziecko od konfliktów domowych.
  13. Zadbaj o regularny tryb życia dziecka.
  14. Ogranicz do minimum oglądanie przez dziecko telewizji i gier komputerowych.
  15. Nie przestawiaj dziecka leworęcznego na praworęczność bez konsultacji z psychologiem.
  16. Nie mów o trudnościach dziecka w jego obecności.
  17. Nie wymagaj od dziecka zbyt wiele.
  18. Zachowaj zdrową dyscyplinę w wychowaniu dziecka i jednocześnie okazuj mu swoją miłość i akceptację.
  19. Pozwól dziecku wyrażać swoje uczucia i emocje.
  20. Bądź w stałym kontakcie ze specjalistą: logopedą, psychologiem lub lekarzem.

 

Dorota Lewandowska

logopeda