Zaburzenia słuchu u dzieci

 

Prawidłowy słuch warunkuje rozwój poznawczy, w tym rozwój mowy dziecka. Dźwięki otoczenia wywołują zainteresowanie i ciekawość otaczającego świata. Wrażenia akustyczne przygotowują na pojawiające się wydarzenia, ukierunkowują nasz wzrok. Zmysł słuchu odbiera wrażenia w sposób ciągły, ze wszystkich kierunków i z dużej odległości. Wpływa na ludzkie nastroje i zachowania.

Niedosłuch to zaburzenia w obrębie układu słuchu, polegające na nieprawidłowym odbiorze lub przewodzeniu dźwięków o rożnym stopniu nasilenia (od dyskretnych zmian, po całkowitą głuchotę).

Częstotliwość występowania niedosłuchu u dzieci i młodzieży w różnych grupach wiekowych jest różna. Można stwierdzić, że wzrasta w grupach wieku od 0 do 7 lat i starszych. U 14-latków odbiorcze uszkodzenie słuchu jest 26 razy częstsze niż u niemowląt. Badania uszkodzeń słuchu u dzieci w Polsce wykazały, że częstość ich występowania narasta z wiekiem (i to trzykrotnie szybciej u chłopców niż u dziewcząt) i w populacji ośmiolatków jest 5 razy większa niż u niemowląt. Od 9 roku życia zmniejsza się liczba przewodzeniowych uszkodzeń, a wzrasta częstość odbiorczych uszkodzeń słuchu.

 

Wyróżnić należy następujące rodzaje niedosłuchu:

  • Niedosłuch przewodzeniowy – najczęściej spowodowany infekcją;

  • Niedosłuch odbiorczy – wywołuje go uszkodzenie ślimaka lub nerwu słuchowego;

  • Niedosłuch mieszany – przewodzeniowo – odbiorczy;

  • Niedosłuch pochodzenia korowego – uszkodzony jest obszar kory słuchowej, natomiast budowa narządu słuchu jest prawidłowa. Ten typ uszkodzenia jest trudny do zdiagnozowania.

 

Ilościowo ubytki słuchu dzielimy na:

·         0 - 20dB – norma;

·         21 - 40dB – lekkie uszkodzenie słuchu;

·         41 - 70 dB – umiarkowane uszkodzenie słuchu;

·         71 - 90 dB – znaczne uszkodzenie słuchu;

·         91 dB i więcej – głębokie uszkodzenie słuchu.

 

Wśród przyczyn niedosłuchu najczęściej wymienia się:

·         Konflikt serologiczny;

·         Choroby matki w czasie ciąży – różyczka;

·         Niedotlenienie okołoporodowe – wszystkie stany określone niskim stopniem Apgar oraz zaburzenia oddychania w pierwszych dobach życia;

·         Żółtaczka okołoporodowa, która skłoniła neonatologów do przetoczenia krwi w ramach transfuzji wymiennej albo fototerapii;

·         Niska waga urodzeniowa (↓1500g);

·         Choroby bakteryjne- zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych, odra, świnka, ospa, zapalenie ucha środkowego);

·         Choroby genetyczne;

·         Wrodzone infekcje (kiła, różyczka, cytomegalia, toksoplazmoza);

·         Zaburzenia rozwojowe w obrębie głowy i szyi, należą tu zniekształcenia małżowin usznych, brak przewodów słuchowych zewnętrznych, rozszczepy wargi i podniebienia i inne wady rozwojowe;

·         Rodzinnie występujące przypadki wad słuchu (głównie bliskie rodzeństwo: siostry, bracia, rodzice, dziadkowie);

·         Leki ototoksyczne (streptomycyna, gentamecyna, amikacyna, kanamycyna);

·         Wyjątkowo głośne dźwięki (petardy, głośna muzyka, słuchanie muzyki przez słuchawki);

·         Urazy głowy;

·         Niedoleczone stany zapalne ucha;

·         Przerost trzeciego migdałka.

 

Jak sprawdzić, czy twoje dziecko dobrze słyszy?

W Polsce przeprowadza się badania przesiewowe w kierunku niedosłuchu u noworodków, stąd cześć przypadków tego schorzenia wykrywana jest na bardzo wczesnym etapie, jednak nie wszystkie ujawniają się w tym okresie. Ważna jest więc dalsza obserwacja naszego dziecka. Należy zwrócić uwagę na to jak ono reaguje na głos i na dźwięki płynące z radia czy telewizji czy też na to jak rozwija się mowa. Nie należy usprawiedliwiać spowolnienia lub zaburzenia rozwoju mowy u małego dziecka płcią.

Dziecko słyszące powinno posiadać następujące umiejętności:

Noworodek

  • reaguje zmrużeniem oczu lub nagłym rozłożeniem rączek na bardzo głośne dźwięki    

    

Niemowlę od 1 do 3 miesięcy

  • reaguje zmrużenie oczu lub nagłym rozłożeniem rączek na głośne dźwięki

  • przestaje ssać, gdy słyszy głośny dźwięk

  • od 2 miesiąca życia reaguje na głos bliskiej osoby, kiedy jej nie widzi

  • budzi się przy głośnych dźwiękach

  • głuży wydając gardłowe dźwięki lub samogłoski

  • reaguje , np. na stukanie, odkurzacz itp.

 

Niemowlę od 3 do 6 miesięcy

  • zwraca głowę w kierunku dźwięku grzechotki

  • lubi zabawki dźwiękowe

  • gaworzy, bawi się dźwiękiem

  • reaguje gaworzeniem na mowę matki

  • zwraca głowę w kierunku głosu  znanej osoby lub gdy jest wołane po imieniu

 

Niemowlę od 6 do 10 miesięcy

  • reaguje na zakaz „nie wolno”

  • reaguje na własne imię

  • zwraca głowę w kierunku dźwięku

  • budzi się z lekkiego snu, gdy ktoś głośno mówi

  • używa własnego głosu chcąc zwrócić na siebie uwagę – gaworzeniem nawiązuje dialog z matką

  • reaguje na szelest bibułki, grzechotkę, delikatne stukanie łyżeczką o brzeg szklanki

  • łączy dźwięki i powtarza sylaby, np. pa, pa

  • bawią go rymowanki, zabawa „kosi- kosi..”

 

Dziecko 12 miesięcy

  • reaguje na swoje imię, zwraca głowę w kierunku, z którego dochodzi głos
  • zwraca głowę w kierunku interesującego dźwięku
  • używa własnego głosu chcąc zwrócić na siebie uwagę

  • próbuje naśladować głos mamy, taty pod względem rytmu i głośności

  • spogląda lub wskazuje palcem na przedmioty, osoby, gdy się oto poprosi

  • tańczy, porusza się i wydaje dźwięki w takt muzyki

  • mówi pierwsze słowa „mama, tata, daj”, rozumie proste polecenia słowne

  • naśladuje głosy zwierząt, wypowiada niektóre onomatopeje

 

Dziecko od 12 do 18 miesięcy

  • reaguje na własne imię, gdy się woła je z drugiego pokoju

  • naśladuje wiele wypowiadanych przez innych słów

  • rozumie więcej poleceń słownych

  • używa krótkich zwrotów „nie ma , nie chcę, mama daj...”

 

Dziecko od 18 do 24 miesięcy

  • próbuje pokazać właściwe obrazki na polecenia :”Pokaż, gdzie jest...”

  • szuka źródła interesującego dźwięku

  • mówi od 20 do 200 słów

 

Dziecko 0d 2 do 4 lat

  • słucha radia i telewizji na tym samym poziomie głośności – co inni domownicy
  • spełnia trudniejsze polecenia słowne: „Schowaj zabawki!”

  • odpowiada na pytania :”Co to jest?”

  • zadaje pytania, interesując się otoczeniem

  • słyszy i rozumie mowę w drugim pokoju

  • mówi coraz więcej zdaniami, opowiada proste bajki, wymyślone historyjki

  • poznaje około 1500 słów.

W przypadku podejrzewania niedosłuchu u dziecka lub zauważeniu niepokojących objawów – zgłoś się do lekarza rodzinnego. On sam zbada Twoje dziecko, a w razie potrzeby skieruje je do otolaryngologa, który przeprowadzi specjalistyczne badania słuchu. Diagnostyka ogólna obejmuje badania audiologiczne, których celem jest określenie jakościowych i ilościowych ubytków słuchu, lokalizacje miejsca uszkodzenia słuchu oraz ustalenie przyczyny zaburzenia słuchu.

Problemy ze słuchem mogą doprowadzić do trudności w mówieniu i uczeniu się, jednakże wczesne wykrycie wady słuchu i podjęcie rehabilitacji daje ogromne szanse na prawidłowy rozwój dziecka.

 

Jak na co dzień dbać o słuch naszych pociech?

  • Każdy katar czy przeziębienie należy doleczyć do końca.
  • Wszelkie podejrzenia co do infekcji uszu zgłoś pediatrze.
  • Powiedz lekarzowi, jeśli zauważysz, że dziecko chrapie lub śpi z otwartą buzią.
  • W czasie kąpieli czyść zewnętrzne zagłębienia uszu dziecka wilgotnym wacikiem.
  • Sprawdzaj, czy w uszach nie ma ciał obcych.
  • Nie używaj do czyszczenia uszu patyczków.
  • Po każdej infekcji ucha, koniecznie wybierz się z dzieckiem do laryngologa lub audiologa na kontrolę.
  • Naucz swoją pociechę, żeby nigdy nie krzyczało do ucha innego dziecka ani nie pozwól, żeby inne dziecko krzyczało twojemu.
  • Ogranicz słuchanie muzyki przez słuchawki.
  • Pamiętaj, że nadmierny hałas spowodowany urządzeniami wykorzystywanymi w domu - odkurzacz, mikser, zmywarka, suszarka stępiają słuch. Potwierdzeniem niech będzie poniższa tabela.

 

Dźwięki otoczenia w decybelach.

Bogdan Szczepankowski: Fonetyka akustyczna audytywna i wizualna, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1985, str.27.

 

Źródło dźwięku                                                                                                    Poziom w decybelach

 

Szmer liści w bezwietrzny dzień (3 m)                                                   

0 – 5

Normalny oddech (0,5 m)                                                                       

5 – 10

SZEPT CICHY (2 m)                                                                              

10 – 15

SZEPT PRZECIĘTNY (2 m)                                                                 

15 – 20

Studio radiowe lub filmowe                                                                   

20 – 25

Bardzo ciche pomieszczenie, tykanie zegara (1 m)                               

25 – 30

Szpital, kościół, czytelnia                                                                       

30 – 35

Darcie papieru (1 m)                                                                       

35 – 40

Cicha ulica                                                                                              

40 – 45

SPOKOJNA ROZMOWA (2 m)                                                            

45 – 50

Mały sklep, małe pomieszczenie biurowe                                              

50 – 55

Dzwon kościelny (400 m)                                                                       

55 – 60

GŁOŚNA ROZMOWA (2 m)                                                                  

60 – 65

Domowa maszyna do szycia, maszyna do pisania                                  

65 – 70

Silnik samochodu osobowego (6 m)                                                       

70 – 75

Dzwonek telefonu (2 m)                                                                          

75 – 80

KRZYK (1 m)                                                                                         

80 – 85

Wnętrze autobusu                                                                                   

85 – 90

Świder pneumatyczny (2 m)                                                                   

90 – 95

Klakson samochodowy (5 m)                                                                  

95 – 100

Pociąg pospieszny (3 m)                                                                        

100 – 105

Kolej podziemna (3 m)                                                                           

105 – 110

Dyskoteka                                                                                              

110 – 115

Młot pneumatyczny (5 m)                                                                     

115 – 120

Karabin maszynowy (0,5 m)                                                                 

120 – 125

GRANICA BÓLU                                                                                 

125 – 130

Prasa hydrauliczna (0,5 m)                                                                     

130 – 135

Silnik samolotu śmigłowego (3 m)                                                        

135 – 140

Syrena alarmowa (1 m)                                                                          

140 – 145

Samolot odrzutowy przy starcie (10 m)                                                 

145 – 150

HAŁAS POWODUJĄCY TRWAŁE USZKODZENIE SŁUCHU      

150 – 155

HAŁAS POWODUJĄCY WSTRZĄS MÓZGU                                  

155 – 160

HAŁAS ŚMIERTELNY                                                                    

powyżej160

 

Dorota Kosińska

nauczyciel specjalista