Metody aktywizujące

Decydującą rolę w rozwoju dziecka odgrywają pierwsze lata życia, w tym także okres przedszkola. Przysłowie „Czego Jaś się nie nauczył tego Jan nie będzie umiał” doskonale odzwierciedla liczne wyniki badań, które potwierdzają, że im młodsze dziecko, tym chętniej się uczy, a sama nauka przychodzi mu łatwiej i sprawia dużo więcej przyjemności. Okres przedszkolny to czas intensywnego wspierania rozwoju dziecka mający na celu jak najlepsze przygotowanie do przekroczenia progu szkoły i wyposażenia malucha  w  większość podstawowych umiejętności uczenia się. Nie chodzi tu jednak o obciążanie nauką dziecka w wieku przedszkolnym i zmuszanie go do określonych działań, lecz o stworzenie mu takich możliwości, żeby dalszy rozwój sprawiał przyjemność i radość.

Dziecko w wieku przedszkolnym z ogromną ciekawością i zapałem angażuje się w poznawanie nowych rzeczy, obojętnie czy chodzi o naukę języka obcego, przyprowadzanie eksperymentów przyrodniczych czy też nawiązywanie nowych znajomości.

Współczesna edukacja przedszkolna kładzie nacisk na nowy styl pracy z dzieckiem, w którym nauczyciel traktuje dziecko jako partnera, pomaga mu w indywidualnym rozwoju,  wskazuje, w jakim kierunku rozwój ten może i powinien zmierzać. Służy temu między innymi szeroki wachlarz metod aktywizujących. Jest to grupa metod charakteryzująca się tym, że aktywność dzieci przewyższa aktywność nauczyciela.

Podczas pracy z wykorzystaniem tych metod nie tyle chodzi o przekazanie określonej wiedzy z poszczególnych dziedzin, co o wykształcenie u dziecka umiejętności samodzielnego jej zdobywania , poszukiwania potrzebnych informacji.

Metody aktywizujące starają się kształcić w dziecku umiejętność samodzielnego myślenia, stawiania pytań i szukania na nie odpowiedzi.

Zadaniem  nauczyciela nie jest więc podawanie gotowych formuł czy rozwiązań ale uczenie samodzielnego rozwiązywania problemów.

Metody aktywizujące wpływają na podniesienie sprawności intelektualnych dzieci, wyzwalają u uczniów aktywność, pomysłowość i inwencję twórczą, uczą wzajemnej współpracy, komunikowania się, podejmowania nowych wyzwań i odpowiedzialności za wynik własnej pracy i pracy grupy. Stymulują myślenie ucząc przez przeżywanie.

Przyświeca temu chińskie przysłowie: „ powiedz a zapomnę, pokaż, a zapamiętam, pozwól wziąć udział, a zrozumiem”. Potwierdzeniem niech będzie poniższy diagram, ukazujący to ile jesteśmy w stanie zapamiętać przy wykorzystaniu poszczególnych narządów zmysłu.

Nie ulega wątpliwości, że należy dążyć do aktywizowania dzieci poprzez włączanie w proces uczenia i zapamiętywania jak najwięcej zmysłów, a taką możliwość dają metody aktywizujące, do których zaliczamy:

  • Metoda pedagogiki zabawy – KLANZA – metoda twórczej ekspresji i swobodnej zabawy;
  • Metoda ruchu rozwijającego, terapii i wspomagania rozwoju Weroniki Sherborne;
  • Metoda Dobrego Startu prof. Marty Bogdanowicz – metoda nauki czytania i pisania
  • polegająca na rozwijaniu funkcji wzrokowo – słuchowo – ruchowych oraz ich
  • współdziałaniu;
  • Metoda gimnastyki twórczej Labana – metoda improwizacji ruchowej poprzez odkrywanie,
  • naśladowanie, mimikę i pantomimę;
  • Metoda K. Orffa, Kniessów – metoda rozwoju ruchowego w korelacji z rytmem, muzyką i słowem;
  • Kinezjologia edukacyjna Paula Dennisona - gimnastyka mózgu jest efektywna w nauce, w sporcie, w muzyce, sztuce;
  • Metoda aktywnego słuchania muzyki według Batii Strauss
  • Dziecięca matematyka E.Gruszczyk-Kolczyńskiej i E. Zielińskiej

A także:

  • Promyczkowe uszeregowanie
  • Burza mózgów
  • Ranking diamentowy;
  • Mapa pojęciowa;
  • Symulacje;
  • Drama;
  • Metoda projektu;
  • Gry planszowe;
  • Metody ewaluacyjne

Dzieci chcą być niezależne. Jeśli właściwie wykorzystamy ten pęd ku niezależności i pokażemy dziecku, czego potrafi już samo dokonać, to wesprzemy w idealny sposób nie tylko jego samodzielność, ale wzmocnimy również jego radość płynącą z nauki.

Opracowała: Dorota Kosińska

 

Literatura:

1.      „Jak aktywizować uczniów” – K. Rau, E. Ziętkiewicz, Oficyna wydawnicza G&P, Poznań 2000;

2.      „Efektywne i atrakcyjne metody pracy z dziećmi” – M. Jąder, wydawnictwo Impuls, Kraków 2010;

3.      „Zabawy które uczą. Jak wspierać rozwój małego dziecka?” J. Friedl, Wydawnictwo Jedność, Kielce 2004;

4.       "Ja i mój uczeń pracujemy aktywnie" - Przewodnik po metodach aktywizujących, - E. Brudnik, A. Moszyńska, B. Owczarska;  Kielce 2000.